Sezon na pomarańcze – kiedy trwa i jakie wybrać?

Najlepszy sezon na pomarańcze w Europie przypada od grudnia do marca, a w przypadku części odmian trwa nawet do czerwca. W polskich sklepach najbardziej aromatyczne i najsłodsze są zwykle pomarańcze z Hiszpanii i Maroka, które trafiają do nas właśnie zimą. Wybierając owoce z dobrze oznaczonym krajem pochodzenia i znaną odmianą, masz największą szansę na soczysty, słodki miąższ zamiast suchej, włóknistej pulpy. Jeśli chcesz świadomie korzystać z sezonu na pomarańcze i nauczyć się wybierać najlepsze owoce, przeczytaj ten poradnik.

Kiedy trwa sezon na pomarańcze?

Choć pomarańcze widzisz w sklepie przez dwanaście miesięcy, ich naturalny sezon jest dużo krótszy. W krajach śródziemnomorskich pierwsze zbiory ruszają zwykle w listopadzie, a kończą się dopiero w maju lub czerwcu, w zależności od odmiany i regionu. Na plantacjach w Hiszpanii czy we Włoszech na jednym drzewie potrafią jednocześnie wisieć kwiaty i dojrzałe owoce, dlatego przedłuża to czas zbiorów.

W Polsce sezon odczuwasz przede wszystkim jako zimowy wysyp tanich i pachnących pomarańczy. Owoce zbierane między grudniem a marcem są zwykle najbardziej aromatyczne, mają dużo soku i lepszy stosunek ceny do jakości niż te dostępne latem. Skoro więc sezon nie trwa cały rok, kiedy naprawdę warto po nie sięgać?

Sezon na pomarańcze w Europie

Największym producentem pomarańczy w Europie pozostaje Hiszpania. Ogromne plantacje rozciągają się w Walencji, w Andaluzji i Murcji, gdzie łagodny klimat subtropikalny, umiarkowana wilgotność i brak mrozów sprzyjają cytrusom. W tych regionach pomarańcze zbiera się od grudnia do lipca, przy czym wczesne odmiany trafiają na rynek zimą, a późne – takie jak Walencja – wiosną i na początku lata.

We Włoszech – zwłaszcza na Sycylii – pomarańcze dojrzewają od listopada do czerwca. Wczesne owoce pojawiają się w listopadzie i grudniu, typowe odmiany „środka sezonu” zbiera się między styczniem a marcem, a późne rosną aż do czerwca. Dzięki sporym różnicom temperatury między dniem a nocą sycylijskie pomarańcze, szczególnie te o czerwonym miąższu, mają bardzo wyrazisty smak.

Kiedy sezon na pomarańcze w Polsce?

W polskim sklepie sezon na pomarańcze kojarzy się z okresem przedświątecznym i zimą. W połowie grudnia na półkach zaczyna dominować towar z Hiszpanii i Maroka, a zbiory z tych krajów trwają do końca marca, czasem dłużej. W tym czasie owoce są najtańsze, mają najlepszą jędrność i aromat, bo trafiają do nas stosunkowo krótko po zbiorze.

Latem w sklepach można spotkać pomarańcze z późnych odmian, takich jak Walencja, zbieranych wiosną. Dla wielu osób ich smak bywa wtedy mniej intensywny, bo owoce częściej trafiają z dłuższego przechowywania chłodniczego. W praktyce, jeśli zależy ci na maksymalnym smaku i soczystości, najlepiej kupować pomarańcze od grudnia do marca.

Najbardziej aromatyczne pomarańcze w polskich sklepach trafiają na półki między grudniem a początkiem wiosny, głównie z Hiszpanii i północnej Afryki.

Jakie odmiany pomarańczy spotkasz najczęściej?

Na świecie opisano prawie 400 odmian pomarańczy, ale na skalę towarową uprawia się tylko kilkadziesiąt najważniejszych. Różnią się one terminem dojrzewania, ilością soku, zawartością pestek i smakiem – od bardzo słodkiego po bardziej kwaskowaty. Warto znać kilka nazw, bo coraz częściej pojawiają się na etykietach w polskich sklepach.

Do najpopularniejszych należą Navel i Navelina, uniwersalna Walencja, a także odmiany o czerwonym miąższu, takie jak Tarocco, Moro czy Sanguinello. W handlu spotkasz też pomarańcze Washington Navel, Selustiana, Shamouti czy bardzo słodkie Mark Leith, często przywożone z Maroka.

Pomarańcze Navel i Navelina

Odmiany z grupy Navel rozpoznasz po charakterystycznym „pępku” na dole owocu – to ślad po niewykształconym bliźniaczym owocu. Washington Navel i pokrewne odmiany są duże, mają bardzo soczysty miąższ, łatwo oddzielające się cząstki i praktycznie brak pestek. W krajach takich jak Egipt, Turcja czy Grecja zbiera się je głównie od grudnia do lutego.

Na Sycylii bardzo ceniona jest Navelina, która dojrzewa nieco wcześniej – już od października do listopada. Ma grubą, łatwą do obrania skórkę, sporo soku i słodko-łagodny smak. Skórka pomarańczy Navelina jest jadalna i chętnie używana w deserach, kandyzatach oraz domowych marmoladach, zwłaszcza gdy owoce pochodzą z plantacji bez agresywnej chemicznej obróbki.

Odmiany Navel i Navelina to najwygodniejsze pomarańcze do jedzenia „z ręki” – są duże, soczyste i praktycznie bez pestek.

Walencja i inne odmiany soku

Walencja to klasyczna odmiana „na sok” – bardzo soczysta, o wyraźnym, świeżym smaku i żółtozielonej skórce. W Hiszpanii dojrzewa od marca do lipca, dlatego często uzupełnia zimowy sezon na inne odmiany. To właśnie te pomarańcze najczęściej trafiają do kartonowych soków, ale świeżo wyciskany sok z Walencji też smakuje świetnie.

Wśród odmian deserowych spotkasz także Selustianę – słodką, soczystą odmianę obecną w Hiszpanii od grudnia do kwietnia – oraz Mark Leith, jedną z najsłodszych odmian uprawianych w Maroku, dojrzewającą od marca do lipca. Jeśli lubisz wyrazisty smak, możesz szukać również odmiany Shamouti, charakterystycznej dla Izraela i Turcji.

Krwiste pomarańcze – Tarocco, Moro, Sanguinello

Pomarańcze o czerwonym miąższu zawsze zwracają uwagę w skrzynce. Do najważniejszych odmian należą Tarocco, Moro i Sanguinello, szczególnie popularne na Sycylii. Od grudnia do kwietnia dojrzewa Tarocco – soczysta, intensywnie słodka, z dobrą równowagą cukru i kwasowości.

Moro ma zwykle głębiej czerwony miąższ i mocniejszy smak, a Sanguinello, dojrzewające od lutego do kwietnia, często nie ma pestek. Czerwony kolor miąższu wynika z obecności antocyjanów, czyli barwników roślinnych kojarzonych z działaniem antyoksydacyjnym. Dlatego krwiste pomarańcze chętnie trafiają do świeżych soków i sałatek owocowych.

Jak wybrać dobrą pomarańczę w sklepie?

Dobra pomarańcza powinna być ciężka jak na swój rozmiar – to prosty znak, że w środku kryje się dużo soku. Skórka może mieć drobne przebarwienia albo plamki, ale nie powinna być miękka czy zgnieciona. Owoc o intensywnym, cytrusowym zapachu zwykle był zbierany w pełnej dojrzałości, a nie zbyt wcześnie.

Wiele osób zastanawia się, czy kolor skórki ma znaczenie. W przypadku odmian takich jak Walencja żółtozielony odcień nie oznacza niedojrzałości – wynika z warunków klimatycznych. Z kolei pomarańcze Navel często mają bardziej jednolity, jasnopomarańczowy kolor i grubszą skórkę.

W ocenie jakości pomarańczy pomoże ci kilka prostych kryteriów:

• ciężar owocu w stosunku do wielkości,
• sprężysta, ale nie twarda skórka bez pęknięć,
• wyraźny, świeży zapach cytrusów,
• brak pleśni w okolicy ogonka i na dnie owocu.

Na co uważać przy zakupie importowanych cytrusów?

Żeby dotrzeć z plantacji w Hiszpanii, Maroku czy RPA do polskiego sklepu, pomarańcze muszą przebyć długą drogę. Owoce są zwykle zbierane nieco wcześniej, a część z nich poddaje się opryskowi środkami grzybobójczymi i zabezpieczającymi przed pleśnią. Dlatego skórka pomarańczy spożywanych w Polsce rzadko nadaje się do bezpośredniego jedzenia bez dokładnego mycia i szorowania.

Przy długim transporcie część owoców zrywa się jeszcze lekko niedojrzałych, by dotrwały w dobrej kondycji do sklepowej półki. To jeden z powodów, dla których niektóre partie pomarańczy są bardziej kwaskowate i mniej soczyste, mimo że wyglądają atrakcyjnie. Jeśli planujesz użyć skórki w wypiekach, wybieraj owoce z oznaczeniem upraw ekologicznych lub dokładnie wyszoruj je w ciepłej wodzie z dodatkiem sody.

Przy zakupie cytrusów z importu warto zwrócić uwagę na kilka elementów etykiety:

• kraj pochodzenia (Hiszpania, Maroko, Egipt, Grecja, Włochy),
• oznaczenie odmiany (np. Navel, Walencja, Tarocco),
• informację o woskowaniu skórki,
• ewentualne znaki jakości lub certyfikaty uprawy.

Jakie wartości odżywcze mają pomarańcze?

Statystyczny Polak zjada około 1,5 kg pomarańczy rocznie, co na tle innych krajów nie jest dużą ilością. Owoce te dostarczają sporo witaminy C, ale również witamin A, B1, B2, B12, a także cennych składników mineralnych – potasu, fosforu, magnezu, wapnia, żelaza i sodu. W pomarańczach obecne są także pektyny, czyli frakcja błonnika, która wspiera pracę jelit i ogranicza wchłanianie niektórych substancji szkodliwych.

Miąższ pomarańczy ma stosunkowo mało kalorii, co sprawia, że owoc dobrze wpisuje się w diety redukcyjne. Świeżo wyciskany sok czy cząstki dodane do galaretki albo owsianki urozmaicają jadłospis, dostarczając jednocześnie wody i naturalnych cukrów. Sok jest wygodny, ale zjedzenie całego owocu daje więcej błonnika i lepsze uczucie sytości.

Czy pomarańcze są najlepszym źródłem witaminy C?

Przez lata w Polsce panowało przekonanie, że pomarańcze i cytryny to najbogatsze źródła witaminy C. Analizy składu różnych warzyw i owoców pokazują coś innego – pomarańcze znajdują się mniej więcej w środku stawki. Znacznie więcej witaminy C zawiera czarna porzeczka, żurawina, czerwona papryka, brukselka, kalafior, szpinak czy natka pietruszki.

Co ciekawe, spore ilości witaminy C znajdziesz także w zwykłych ziemniakach, jeśli nie są rozgotowane. Z kolei jabłka, śliwki i ogórki mają jej relatywnie mało. Pomarańcze nadal są dobrym elementem diety, ale nie jedynym gwarantem podaży witaminy C – raczej smacznym jej uzupełnieniem przez całą zimę.

Najwięcej witaminy C dostarczają czarne porzeczki i żurawina, natomiast pomarańcze znajdują się mniej więcej w środku listy bogatych źródeł tej witaminy.

Cytrusy w diecie – jakie mają plusy i minusy?

Cytrusy mają wiele mocnych stron. Są dostępne zimą, kiedy brakuje lokalnych świeżych owoców, smakują zarówno dzieciom, jak i dorosłym, a przy tym nie dostarczają wielu kalorii. Warto jednak wiedzieć, że nie dla każdego ich duża ilość będzie dobrym wyborem.

Z jednej strony pomarańcze wzbogacają jadłospis o witaminy, minerały i błonnik. Z drugiej – jako owoce importowane, zrywane często przed pełną dojrzałością i zabezpieczane na czas transportu – mogą częściej wywoływać reakcje alergiczne, zwłaszcza u małych dzieci i osób wrażliwych. W medycynie chińskiej i dietetyce opartej na termice produktów cytrusy uchodzą też za owoce o działaniu wychładzającym, co zimą dla części osób może być odczuwalne.

Do najważniejszych zalet jedzenia pomarańczy należą:

• niewielka kaloryczność i wysoka objętość owocu,
• obecność witamin A, C i z grupy B,
• zawartość pektyn korzystnych dla jelit,
• wygodne porcjowanie i dobra trwałość w warunkach domowych.

Warto jednak brać pod uwagę także ich słabsze strony:

• konieczność długiego transportu i magazynowania,
• częste stosowanie środków grzybobójczych i wosków na skórce,
• ryzyko reakcji alergicznych u części osób,
• działanie wychładzające organizm przy dużym spożyciu w zimnych miesiącach.

Herbata z plastrem cytryny nie rozgrzewa dzięki cytrusowi, lecz dzięki wysokiej temperaturze napoju – sam owoc ma działanie raczej wychładzające.

Jeśli lubisz pomarańcze, wybieraj je przede wszystkim w szczycie sezonu zimowego, kiedy są najsmaczniejsze, najtańsze i najmniej czasu spędzają w przechowalniach. Sprawdź kraj pochodzenia i odmianę, ściśnij owoc w dłoni, powąchaj skórkę – te trzy proste kroki pozwolą ci szybko ocenić, czy masz do czynienia z naprawdę dobrą pomarańczą.