Już w najbliższych dekadach możemy zasilać nasze domy wykorzystując do tego wyłącznie odnawialne źródła energii. Aby tak się stało, potrzeby energetyczne budynków powinny być maksymalnie ograniczone. Kryterium takie spełniają budynki pasywne – realna alternatywa dla tych projektowanych i wznoszonych według dotychczasowych reguł.

Budownictwo pasywne reprezentuje jeden z kierunków będących częścią nurtu architektury proekologicznej. Na czym dokładnie polega? W dużym skrócie: budynki pasywne są wyposażone w technologie i rozwiązania, które pozwalają znacznie ograniczyć ich potrzeby energetyczne i których zastosowanie wiąże się ze stosunkowo niskim nakładem środków finansowych. Za opracowanie i rozpowszechnianie idei i kryteriów budownictwa pasywnego odpowiada Passivhaus Institut w Darmstadt.

budynki pasywne
Szkoła pasywna

Zmiana, która jest potrzebna

Budownictwo zużywa około 45% energii całej gospodarki, z czego co najmniej 60% jest poświęcane na ogrzewanie i wentylację budynków. Kierując strumień pieniędzy w postaci dopłat bezpośrednio do inwestorów prywatnych chcących budować w zaawansowanych technologiach pasywnych (nie mówimy tu o prostym ociepleniu budynku), możemy zyskać ogromne oszczędności w bilansie energetycznym całego państwa. Suma oszczędności każdego z nas składa się przecież na setki milionów oszczędności w skali całego kraju. Te pieniądze po prostu można by wydać na coś innego niż gaz czy węgiel.

3 klasy budynków pasywnychW ślad za rozwojem technologii pasywnych idzie oczywiście produkcja jej komponentów. Są to produkty bardziej zaawansowane, które jednak bez problemu możemy wytwarzać w naszym kraju, a nie kupować dużo drożej za granicą. Dostępność ekonomiczna technologii oraz bezpośrednie dopłaty są w stanie napędzić cały proces inwestycji budowlanych. Taki scenariusz brzmi baśniowo, ale jest realny. Wystarczy popatrzeć na to, co dzieje się w Niemczech czy Austrii. Tam niskoenergetyczne technologie stały się ważną gałęzią przemysłu.

Korzyści z budownictwa pasywnego

Podstawowa zaleta polega na ogromnej redukcji zapotrzebowania na energię do celów grzewczych (około 90%) przy równoczesnym podniesieniu komfortu użytkowania budynków. Podstawowe korzyści dotyczą przede wszystkim takich parametrów wewnętrznego mikroklimatu budynków, jak:

  • właściwy rozkład temperatur wewnątrz pomieszczeń,
  • właściwa wymiana gazowa (dzięki prawidłowo funkcjonującemu systemowi wentylacji),
  • ochrona przed letnim przegrzaniem bez konieczności stosowania klimatyzacji.

Wszystkie te cele mogą być zrealizowane w oparciu o powszechnie znane rozwiązania, gwarantem sukcesu jest jednak zastosowanie wszystkich elementów systemu przy jednoczesnym zachowaniu dużej dbałości o szczegóły danego rozwiązania.

budynki pasywne
Pasywny Budynek Policji

A inne działania proekologiczne?

Nie ma żadnych przeciwwskazań do tego, aby budynek pasywny został wzbogacony o zielony dach czy zielone ściany lub by pozwalał wykorzystywać do celów użytkowych wodę deszczową bądź ogniwa fotowoltaiczne. Starania o uzyskanie proekologicznego charakteru budynku nie muszą kończyć się na standardzie budynku pasywnego. Inwestor i projektanci działający proekologicznie powinni podejmować szereg działań związanych z obniżeniem niekorzystnego wpływu budynku na środowisko.

Jakie to działania? Np. maksymalne obniżenie emisji CO2 do atmosfery, obniżenie wielości energii wbudowanej (redukcja wydatków energetycznych związanych z pozyskaniem surowców, produkcją i transportem materiałów budowlanych), dążenie do stworzenia budynku w minimalnym zakresie wpływającego na naturalne procesy przyrodnicze (obieg wody, lokalny mikroklimat, wielkość powierzchni biologicznie czynnej, rozwój fauny i flory, zachowanie dotychczasowych korytarzy przepływu mas powietrza).

budynki pasywne
Mieszkalny budynek pasywny w Chinach

Perspektywy

W tym momencie budynek pasywny jest o ok. 15-20% droższy w realizacji od budynku standardowego. Największe szanse na wdrożenie takiego standardu budownictwa mają obecnie inwestycje publiczne. Dlaczego? Po pierwsze są to przeważnie budynki już zaawansowane technologicznie, które trzeba tylko udoskonalić. Po drugie i najważniejsze – na inwestycje publiczne można w łatwy sposób uzyskać dofinansowania z Unii Europejskiej.

 

budynki pasywne
Budynek pasywny biurowy
budynki pasywne
Budynek biurowy pasywny

Budownictwo ekologiczne, a zwłaszcza pasywne, może z powodzeniem trwale zagościć w architektonicznym krajobrazie Polski. W realizacjach publicznych, w sytuacji wsparcia finansowego ze strony EU nie stoją tu na przeszkodzie względy ekonomiczne. Dodatkowe nakłady finansowe nawet bez pomocy EU bilansowałyby się po ok. 15 latach, co jest świetnym wynikiem, biorąc pod uwagę zwyczajowy czas eksploatacji budynku użyteczności publicznej na poziomie 30-50 lat.

Przykłady z zagranicy pokazują, że realizacje pasywne zapewniają doskonały komfort użytkowania i zapewniają ekstremalną oszczędność eksploatacji. Dodatkowo skutecznie pełnią funkcję edukacyjną. Wieloaspektowość budynków pasywnych sprawia, że trudno przejść obok nich obojętnie.

budynki pasywne
Energooszczędne certyfikowane komponenty