Sezon na szczupaka – kiedy się zaczyna i ile trwa?

Planujesz pierwszą w tym roku wyprawę na ryby i zastanawiasz się, kiedy zaczyna się sezon na szczupaka? Wątpisz, czy możesz już legalnie łowić i kiedy masz największą szansę na pięknego drapieżnika. Z tego tekstu dowiesz się, kiedy trwa sezon, jak różnią się przepisy na poszczególnych wodach oraz w jakich miesiącach szczupak bierze najlepiej.

Kiedy zaczyna się sezon na szczupaka?

W polskich wodach sezon na szczupaka jest ściśle powiązany z jego rozrodem. Ryba ta trze się bardzo wcześnie, dlatego okres ochronny szczupaka przypada na pierwsze miesiące roku. Dla większości wód w Polsce przyjmuje się, że nie wolno go łowić od 1 stycznia do końca kwietnia, a wędkarze wracają po szczupaka dopiero w maju. Dzięki temu populacja ma czas na spokojne tarło i regenerację.

W praktyce oznacza to, że standardowo sezon na szczupaka zaczyna się 1 maja i trwa do 31 grudnia. Nie jest to jednak zapis jednolity dla wszystkich łowisk. Każdy użytkownik rybacki może wprowadzić własne regulacje. Dlatego przed wyjazdem na konkretne jezioro czy rzekę warto dokładnie sprawdzić miejscowy regulamin amatorskiego połowu ryb, bo różnice bywają wyraźne nawet między sąsiednimi akwenami.

Ogólne zasady w Polsce

Najpopularniejszy model, stosowany na wodach wielu okręgów PZW, wygląda bardzo podobnie. Obowiązuje zakaz połowu szczupaka od 1 stycznia do 30 kwietnia, a od 1 maja rusza sezon, który trwa do końca roku kalendarzowego. Taki układ spotkasz między innymi na licznych jeziorach śródleśnych i zaporowych w północnej części kraju.

Wraz z początkiem maja na łowiskach pojawiają się tłumy wędkarzy. Długi weekend majowy to dla wielu osób symboliczny start sezonu spinningowego. W tym czasie woda jest jeszcze dość zimna, roślinność dopiero rusza, a szczupak – po wyczerpującym tarle – intensywnie żeruje. Dlatego pierwsze dwa, trzy tygodnie maja potrafią dać niezwykle udane połowy, zwłaszcza na jeziorach z czystą wodą i dużą ilością podwodnych łąk.

Różnice regionalne

Nie wszystkie wody startują z sezonem dokładnie 1 maja. Dobrym przykładem jest jezioro Wielimie, gdzie sezon na szczupaka rozpoczyna się dopiero 1 czerwca. Ma to związek ze specyfiką zbiornika i miejscową gospodarką rybacką. Podobne przesunięcia możesz spotkać także na innych jeziorach użytkowanych przez prywatne przedsiębiorstwa lub gminy.

Dodatkowo wielu użytkowników wód wprowadza własne zasady ochrony. Na jeziorach administrowanych przez PZW Koszalin wymiar ochronny szczupaka to zwykle 50 cm, ale zdarzają się łowiska, gdzie podnosi się go do 55 lub nawet 60 cm. Z kolei na wodach Przedsiębiorstwa Rybackiego w Szczecinku standardem bywa 45 cm i dzienny limit 3 sztuk, liczony łącznie z innymi gatunkami wartościowymi. Dlatego tak istotne jest, aby przed wejściem na wodę znać lokalne przepisy, a nie opierać się wyłącznie na ogólnych zasadach PZW.

Ile trwa sezon na szczupaka na różnych wodach?

Formalnie w wielu okręgach okres połowu szczupaka to osiem miesięcy w roku. Od 1 maja do 31 grudnia możesz łowić tego drapieżnika metodą spinningową, na żywca czy z gruntu. W tym czasie zmieniają się jednak nie tylko warunki pogodowe, ale także zachowanie ryb. Początek sezonu to intensywne żerowanie po tarle, środek lata bywa ospały, a jesienią szczupak znów mocno przyspiesza przed zimą.

W różnych rejonach kraju sezon ma podobne ramy kalendarzowe, ale szczegółowe zasady regulują lokalni gospodarze wód. Dotyczy to przede wszystkim wymiaru ochronnego, górnych widełek długości ryby, a także limitu sztuk zabieranych w ciągu doby. Kilka przykładów z popularnych okolic dobrze pokazuje, jak bardzo mogą się one różnić.

Przykład PZW Koszalin i okolic

Na wodach administrowanych przez PZW Koszalin – między innymi jeziora Trzesiecko, Wilczkowo czy Radacz – sezon na szczupaka startuje klasycznie 1 maja. Wymiar ochronny to zwykle 50 cm, ale część właścicieli podnosi go samodzielnie. Dzięki temu więcej ryb ma szansę dorosnąć do większych rozmiarów, a łowiska długo utrzymują dobrą kondycję.

Na niektórych akwenach wprowadzono też górny wymiar ochronny szczupaka. Przykładem jest jezioro Wierzchowo, gdzie obowiązuje przedział od 55 do 90 cm. Ryby mniejsze niż 55 cm oraz większe niż 90 cm muszą wrócić do wody. Chroni się w ten sposób zarówno młode osobniki, jak i największe tarlaki, które odpowiadają za najlepszy materiał genetyczny w populacji.

Wymiar ochronny i limity

Na części wód, na przykład zarządzanych przez Przedsiębiorstwo Rybackie w Szczecinku, wymiar ochronny wynosi 45 cm. Dzienny limit połowu to najczęściej 3 sztuki, przy czym do tego limitu wliczają się także inne gatunki cenne gospodarczo, takie jak sandacz, lin, pstrąg potokowy, lipień, sum czy amur. W praktyce oznacza to, że zabranie jednego dużego sandacza i dwóch szczupaków wyczerpuje już dopuszczalny dzienny połów.

Aby łatwiej porównać różne modele ochrony, warto spojrzeć na prostą tabelę podsumowującą wybrane łowiska:

Różnice w przepisach sprawiają, że ten sam wędkarz, łowiąc na sąsiednich jeziorach, musi stosować inne widełki długości i inne limity dzienne. Z punktu widzenia ochrony zasobów to rozwiązanie ma sens, bo każde łowisko ma odmienną presję i inną wydajność naturalną. Dla Ciebie jako wędkarza oznacza to jedno – warto mieć zawsze aktualny regulamin konkretnego użytkownika wód.

Kiedy szczupak bierze najlepiej?

Kalendarz podpowiada jedno, a realne brania potrafią zaskoczyć. Wiele lat obserwacji podpowiada jednak wyraźny schemat aktywności szczupaka w ciągu sezonu. Najlepsze wyniki daje zwykle maj oraz jesienne miesiące, zwłaszcza wrzesień i październik. W tym czasie drapieżnik intensywnie żeruje, nadrabia okres tarła albo szykuje się do zimy.

Z kolei lipiec oraz przełom listopada i grudnia bywa znacznie słabszy. Latem woda jest bardzo ciepła, roślinność bujnie zarasta, a szczupak trzyma się głębszych, chłodniejszych partii. Pod koniec roku, przy gwałtownych zmianach pogody i krótkim dniu, ryby żerują chimerycznie, krócej i mniej regularnie. Za to pojedyncze brania mogą dawać naprawdę okazałe sztuki.

Wiosna i lato

Maj to dla wielu osób najlepszy miesiąc na szczupaka w całym roku. Woda jest już na tyle ciepła, że ryby chętnie polują w płytkich partiach jeziora czy zatokach rzecznych. Często widać je tuż przy trzcinach albo na skraju ziela. W tym okresie świetnie sprawdzają się średnie i duże przynęty, bo dobrze odseparowują drobnicę i kuszą dorodne osobniki.

Wiosną i wczesnym latem bardzo dobrze działają mniejsze zbiorniki stojące. Niewielkie jeziora i stawy szybciej się nagrzewają, co pobudza aktywność drapieżnika. Na rzekach między majem a sierpniem wyniki bywają wyraźnie słabsze. Szczupak trzyma się wtedy bardziej spokojnych odcinków, w pobliżu opasek i przykos, ale rzadko żeruje tak intensywnie jak jesienią.

Jesień i zima

Początek jesieni to środek sezonu na szczupaka. Upały powoli ustępują, woda zaczyna się wychładzać, a ryby przygotowują się do trudniejszych, zimowych warunków. Właśnie wtedy, przy lekkim ochłodzeniu i stabilnej pogodzie, wyniki wielu wędkarzy rosną z dnia na dzień. Szczupaki chętnie gonią większe ofiary, więc rozmiar przynęty może być śmiało większy.

Od września warto znów mocniej zainteresować się rzekami. Gdy temperatura spada, a poziom wody rośnie po jesiennych deszczach, szczupak opuszcza przybrzeżne zarośla i żeruje na głębszych miejscach, rynnach oraz na zakrętach koryta. Zimą często właśnie w rzekach łowi się go więcej niż na wodach stojących, szczególnie podczas odwilży, kiedy drapieżnik rusza za bardziej aktywną drobnicą.

Jesienny kalendarz brań szczupaka bardzo często pokazuje najwyższe słupki właśnie na wrzesień i październik, gdy woda stygnie, a dzień jest jeszcze stosunkowo długi.

Jak pogoda wpływa na sezon na szczupaka?

Dwa identyczne dni kalendarzowe mogą na łowisku wyglądać zupełnie inaczej. To, jak łowi się szczupaka, mocno zależy od pogody. W grę wchodzi nie tylko temperatura wody, ale też ciśnienie, wiatr, deszcz i faza księżyca. Właśnie dlatego doświadczeni wędkarze tak często zaglądają w prognozę, zanim spakują sprzęt i ruszą nad jezioro.

Na szczęście w większości przypadków nie trzeba czekać na „idealną aurę”. Drapieżnik żeruje i przy chmurach, i w lekkim słońcu. Istnieją jednak warunki, które wyraźnie zwiększają szansę na brania oraz takie, które wręcz odcinają rybę od żerowania. Kilka zasad powtarza się na wielu łowiskach, niezależnie od regionu Polski.

Ciśnienie i fronty

Na połowy szczupaka sprzyja stabilne ciśnienie w okolicach 1000 hPa lub nieco wyższe. Ryby źle znoszą nagłe skoki wartości, dlatego dni, gdy barometr – nawet ten w aplikacji w telefonie – „szaleje”, lepiej przeznaczyć na porządki w pudełkach niż na wyjazd. Ciśnienie samo w sobie może nie mieć ogromnego wpływu, ale jego gwałtowne zmiany potrafią wyraźnie osłabić brania.

Dobre wyniki przynosi często okres tuż przed nadejściem chłodnego frontu. Gdy przez kilka dni utrzymuje się podobna pogoda, a następnie zapowiada się ochłodzenie, wiele szczupaków zaczyna intensywniej żerować. W czasie długotrwałego ocieplenia lepiej odczekać kilka dni, aż warunki znów się ustabilizują.

Deszcz i wiatr

Lekki deszcz potrafi działać na szczupaka jak sygnał „do stołu”. Wraz z nim przychodzi często niewielkie ochłodzenie i lekkie zmącenie powierzchni wody, co daje drapieżnikowi przewagę przy zasadzce na ofiarę. Szczególnie obiecujące bywają pierwsze dni deszczowej aury po dłuższym okresie upałów. Właśnie wtedy wielu wędkarzy notuje nagłe ożywienie brań.

Wiatr również ma niemałe znaczenie. Najlepsze wyniki uzyskuje się zazwyczaj przy wietrze z zachodu lub południowego zachodu. Delikatna fala napędza drobnicę pod zawietrzną stronę jeziora, a za nią podąża szczupak. Wschodni wiatr bywa znacznie mniej łaskawy. Od wieków powtarza się powiedzenie, że przy wschodnim wietrze warto zostać w domu i w wielu przypadkach ta zasada wciąż się sprawdza.

Spokojny wiatr z zachodu, lekkie zachmurzenie i drobny deszcz to zestaw, przy którym na wielu jeziorach gwałtownie rośnie szansa na spotkanie z dużym szczupakiem.

Fazy księżyca

Nie każdy wędkarz zwraca uwagę na niebo, a szkoda. Liczne obserwacje pokazują, że faza księżyca ma wyraźny związek z aktywnością drapieżników. Najwięcej szczupaków udaje się często złowić w okresie nowiu, czyli od około 27 dnia cyklu do trzeciego dnia kolejnego. W kilku dniach wokół nowiu przypada nawet jedna trzecia wszystkich brań w miesiącu.

Odwrotna sytuacja dotyczy pełni. Kilka dni przed, w trakcie i zaraz po pełni Księżyca ryby z reguły żerują słabiej. Brania są pojedyncze, nieregularne, a długie godziny na wodzie nie zawsze kończą się sukcesem. Dlatego wielu doświadczonych spinningistów planuje poważniejsze wyprawy właśnie pod nowiu, a okres pełni przeznacza na inne obowiązki lub przygotowanie sprzętu.

Najaktywniejszy szczupak często przypada na dni nowiu, gdy Księżyca w ogóle nie widać na niebie, a presja z zewnątrz jest dla niego najmniej odczuwalna.

Jak wykorzystać sezon na szczupaka na łowisku?

Sam fakt, że sezon jest otwarty, nie gwarantuje jeszcze sukcesu. Aby w pełni wykorzystać czas od maja do końca roku, warto łączyć znajomość przepisów z umiejętnym doborem łowiska i przynęty. Inaczej łowi się w małym, płytkim jeziorku w maju, a inaczej na dużym, głębokim zbiorniku zaporowym w październiku czy na rzece zimą.

Doświadczeni łowcy szczupaków obserwują nie tylko pogodę, ale także zachowanie drobnicy, roślinność i ukształtowanie dna. Zwracają uwagę, gdzie pojawia się falowanie, w jakich miejscach wiatr spędza pokarm, a gdzie tworzą się podwodne kryjówki. Dzięki temu nawet krótkie okno pogodowe w środku tygodnia potrafi zamienić się w bardzo udany wypad.

Wybór łowiska w sezonie

W pierwszej części sezonu, od maja do wczesnego lata, bardzo dobrze spisują się niewielkie jeziora i zbiorniki stojące. Woda nagrzewa się tam szybciej, a szczupak ustawia się płytko. Można go szukać wśród trzcin, przy pasach roślinności lub na podwodnych górkach. Gdy robi się coraz cieplej, warto stopniowo przenosić się na nieco głębsze partie.

Jesienią większe szanse daje łowienie na dużych jeziorach i zalewach. Tam ryby grupują się na spadach dna, przy podwodnych stokach i w pobliżu zimowisk drobnicy. Z kolei zimą coraz ciekawiej bywa na rzekach. Więcej szczupaków trafia wtedy do siatki z nurtu niż z jezior, szczególnie na odcinkach o spokojniejszym przepływie, przy głębokich zakolach i zatokach odciętych od głównego nurtu.

Przynęty na szczupaka w sezonie

Skoro wiesz już, kiedy możesz legalnie łowić, pojawia się kolejne pytanie: na co szczupak najchętniej bierze w czasie sezonu? W wielu przypadkach dobrze sprawdzają się zarówno przynęty naturalne, jak i sztuczne. Wybór zależy od charakteru łowiska, presji wędkarskiej oraz Twojego stylu łowienia.

Jeśli preferujesz naturalne przynęty, warto korzystać z żywca. Najlepiej sprawdzają się niewielkie karasie, płocie lub ukleje długości około 10–18 cm. Wśród sztucznych przynęt wielu doświadczonych spinningistów szczególnie ceni błystki obrotowe, które często dają lepsze wyniki niż wahadłówki czy woblery. Warto mieć przy sobie przynajmniej kilka typów przynęt, które możesz rotować zależnie od aktywności ryb:

• błystki obrotowe w różnych rozmiarach i kolorach,
• woblery prowadzone płytko i głęboko,
• przynęty gumowe na główkach o różnym ciężarze,
• wahadłówki o smukłych i szerokich kształtach.

Przy większych rybach dobrze jest sięgać po przynęty średnie i duże, na przykład obrotówki w rozmiarze 4–5 albo wahadłówki w rozmiarze 2–3. Taki wybór często ogranicza brania małego szczupaka, za to wyraźnie zwiększa szansę na kontakt z „metrowcem”. Z kolei na mocno przełowionych wodach czasem lepiej działa mniejsza, bardziej stonowana przynęta, prowadzona wolniej i bliżej dna.

Na koniec warto dodać rzecz bardzo prostą: nawet w najlepszym okresie sezonu i przy idealnej pogodzie warto szanować złowione szczupaki. Znajomość lokalnych wymiarów ochronnych, dziennych limitów oraz świadome wypuszczanie większych okazów sprawiają, że na to samo łowisko wrócisz za rok i nadal będziesz miał szansę spotkać się z naprawdę dużym drapieżnikiem.