Sadzenie malin na agrowłókninie – krok po kroku, praktyczne porady

Do sadzenia malin na agrowłókninie użyj czarnej włókniny antychwastowej o gramaturze około 50–70 g/m², rozłóż ją na podniesionym zagonie, wypal otwory w rozstawie co 40–60 cm i wsadź sadzonki nieco głębiej niż rosły w szkółce. Taki sposób uprawy ogranicza chwasty, utrzymuje wilgoć i ułatwia utrzymanie plantacji w czystości, a przy dobrze przygotowanej glebie daje bardzo wysoki plon. Jeśli chcesz prowadzić maliny przez lata z minimalną ilością pielenia i podlewania, sadzenie na agrowłókninie będzie dla ciebie świetnym rozwiązaniem. W kolejnych akapitach znajdziesz konkretne wskazówki krok po kroku, oparte na doświadczeniu plantatorów i ogrodników.

Jak przygotować stanowisko pod maliny na agrowłókninie?

Gleba pod malinami na agrowłókninie musi być dobrze przygotowana, bo po rozłożeniu włókniny dostęp do niej będzie mocno ograniczony. Najlepiej zacząć prace około kwartał przed planowanym sadzeniem, zwłaszcza gdy zakładasz większy jagodnik. W tym czasie ziemia zdąży się ułożyć, a nawóz wniknie w głąb profilu glebowego.

Najpierw wyznacz miejsce pod rząd lub zagon malin – najlepiej w miejscu osłoniętym od silnych wiatrów, z dobrą cyrkulacją powietrza. Maliny lubią światło, ale w ogrodach przydomowych dobrze rosną również w lekkim półcieniu, pod warunkiem że podłoże nie przesycha zbyt szybko. Pod sadzenie malin można przygotować pojedyncze dołki o szerokości około 60 cm i głębokości 25 cm albo cały pas ziemi wzdłuż planowanego szpaleru.

Gleba powinna być lekko kwaśna, próchniczna, o pH zbliżonym do 6,5. W ciężkiej ziemi gliniastej korzenie łatwo gniją, a na piaskach maliny szybko cierpią z powodu suszy. Ziemię spulchnij głęboko, usuń korzenie chwastów trwałych i wymieszaj warstwę wierzchnią z kompostem lub dobrze rozłożonym obornikiem. Przy większych powierzchniach sprawdza się też obornik granulowany, który łatwo rozsypać równomiernie.

W dołki można wsypać niewielką dawkę nawozu wieloskładnikowego bezchlorkowego, który przez 2–3 miesiące zasili glebę w fosfor i potas. Zbyt wysokie dawki azotu na starcie nie są korzystne – rośliny wybijają w długie, miękkie pędy, które gorzej zimują. Na glebach słabszych co kilka lat warto zastosować obornik w dawce około 30 kg na 100 m², tak jak zalecają doświadczeni doradcy sadowniczy.

Jaka agrowłóknina pod maliny sprawdza się najlepiej?

Agrowłóknina pod maliny ma przede wszystkim tłumić chwasty i stabilizować wilgotność gleby, a jednocześnie przepuszczać wodę i powietrze. W ogrodach przydomowych najczęściej stosuje się czarną agrowłókninę antychwastową 50 g/m² o szerokości 120 cm, z której po obsypaniu boków ziemią uzyskuje się zagon szerokości około 80 cm. Na plantacjach towarowych coraz częściej kładzie się włókninę maszynowo na podniesionych zagonach o wysokości 15–25 cm.

Część plantatorów sięga zamiast agrowłókniny po agrotkaninę (tkany materiał polipropylenowy) o gramaturze około 70 g/m². Jest ona bardziej wytrzymała mechanicznie i lepiej znosi wieloletnie użytkowanie. Trzeba jednak uważać na nawozy – wysoka zawartość chloru i siarki w nawozach posypowych potrafi zniszczyć nawet najlepszy materiał w ciągu 1–2 sezonów.

Różnice między tymi materiałami najlepiej widać w prostym zestawieniu:

Ważna jest też jakość. Plantatorzy z wieloletnim doświadczeniem wskazują, że najlepiej sprawdzają się krajowe materiały z ochroną UV lub dobre włókniny węgierskie. Produkty anonimowe, zwłaszcza bez deklarowanej ochrony UV, szybciej parcieją i pękają. Przy rozkładaniu pod duże plantacje malin powtarzających często stosuje się wyspecjalizowane włókniny, takie jak PEGAS AGRO, kładzione maszynowo – taką technologię opisywał m.in. Tomasz Poliszak z firmy Agrimpex.

Czarna agrowłóknina z dobrą ochroną UV i gramaturą około 50–70 g/m² może wytrzymać pod malinami nawet do 8 lat, jeśli unikasz nawozów z chlorem i siarką rozsypywanych bezpośrednio na materiał.

Jak krok po kroku sadzić maliny na agrowłókninie?

Sadzenie malin na agrowłókninie wymaga nieco więcej przygotowań niż tradycyjne, ale później oszczędza bardzo dużo pracy przy pieleniach. Sadzonki najlepiej kupić w sprawdzonym punkcie – maliny są wrażliwe na wirozy, których nie da się potem leczyć. Po zakupie rośliny trzeba jak najszybciej posadzić lub przysłonić je w dołku, bo przesuszone korzenie źle się przyjmują.

Najlepszy termin sadzenia malin z gołym korzeniem to jesień – od września do początku listopada. Jesienią gleba jest ciepła i wilgotna, więc krzewy zdążą wytworzyć nowe korzenie przed zimą. Sadzonki w pojemnikach możesz sadzić niemal cały rok, jeśli tylko ziemia nie jest zmarznięta.

Jak wyznaczyć rzędy i rozstaw malin?

Przy malinach sadzonych na agrowłókninie najlepiej sprawdza się uprawa w rzędach lub szpalerach, często przy podporach z drutu. Długość pędów sięga nawet 2 m, więc rośliny potrzebują przestrzeni, by się dobrze przewietrzały i łatwo było zbierać owoce. Zbyt ciasne sadzenie powoduje drobnienie owoców i większą presję chorób.

Na pojedynczym zagonie o szerokości około 80–120 cm możesz zaplanować jeden rząd malin prowadzony środkiem lub dwa rzędy w systemie pasowo-rzędowym. Na plantacjach testowych maliny powtarzające sadzono m.in. z rozstawą 40 cm w rzędzie przy jednym rzędzie na zagonie oraz w układzie 2 rzędy na zagonie po 33 cm między roślinami i 33 cm między rzędami. W ogrodach przydomowych dobrze sprawdza się klasyczny rozstaw co 50–60 cm w rzędzie i około 1,5–2 m między rzędami.

Optymalny rozstaw malin na agrowłókninie to 40–60 cm w rzędzie i 1,5–2 m między rzędami, dzięki czemu krzewy dobrze się przewietrzają i łatwo prowadzić szpaler.

Jak ułożyć i zamocować agrowłókninę?

Włókninę rozkłada się na już przygotowanej, wyrównanej glebie. W ogrodzie łatwo to zrobić ręcznie, rozwijając rolkę wzdłuż przyszłego rzędu i korygując ułożenie. Na plantacjach często używa się maszyn, które jednocześnie formują podniesiony zagon o wysokości 15–25 cm, rozkładają włókninę i nacinają otwory pod sadzonki – dokładnie tak założono pokazywaną plantację maliny z sadzonek doniczkowanych na włókninie PEGAS AGRO.

Boki włókniny trzeba dobrze unieruchomić. Przy małych zagonach wystarczy obsypanie około 20 cm brzegu ziemią z obu stron, co daje bardzo stabilny pas. Przy szerokich matach producenci i praktycy ostrzegają, że same kołki w pierwszym roku często zawodzą – silny wiatr potrafi wyrwać materiał z mocowań. Obsypanie brzegów ziemią lub żwirem daje pewniejsze zakotwienie.

Otwory pod sadzonki warto wypalać, a nie wycinać nożem. Przy wypalaniu brzegi się zasklepiają, co zapobiega strzępieniu się materiału i tworzeniu długich nitek. Do tego celu sprawdza się wypalarka gazowa albo nawet opalarka do drewna – wielu ogrodników używa jej w polu, bo ma wymienne końcówki i regulację mocy nagrzewania.

Jak posadzić sadzonki malin w otwory?

Najprostszy sposób to naciąć lub wypalić w agrowłókninie otwory w kształcie plusa (+), po czym rozchylić cztery skrzydełka materiału i wykopać w ziemi dołek. Po wsadzeniu maliny brzegi włókniny zawija się z powrotem wokół pędu, co dobrze zacienia glebę w miejscu sadzenia. Przy większych sadzonkach trzeba zrobić otwór nieco większy niż bryła korzeniowa, inaczej korzenie będą się zaginać.

Sadzonkę malin wsadza się 2–3 cm głębiej niż rosła w mateczniku i dokładnie ugniata ziemię wokół korzeni. Następnie krzew obficie podlewa się – nawet jeśli gleba wydaje się wilgotna – tak żeby drobne cząstki ziemi dobrze otuliły korzenie. Po posadzeniu malin z gołym korzeniem można zasypać szyjkę korzeniową lekkim kopczykiem, co osłoni miejsce przejścia pęd–korzeń przed mrozem.

Jesienne sadzonki malin często od razu tnie się na wysokość około 15 cm nad ziemią. Tak robiła m.in. mgr inż. Joanna Białowąs w zaleceniach dla malin sadzonych jesienią. Krótkie przycięcie pobudza roślinę do tworzenia silnego systemu korzeniowego i wyrastania nowych pędów w kolejnym sezonie.

Jak pielęgnować maliny posadzone na agrowłókninie?

Po prawidłowym posadzeniu maliny na agrowłókninie wymagają już znacznie mniej pracy przy chwastach, ale nadal trzeba zadbać o nawożenie, cięcie i zdrowotność plantacji. Sam materiał ogranicza odparowywanie wody, więc krzewy są mniej wrażliwe na krótkie okresy suszy, lecz przy dłuższych bezdeszczowych okresach podlewanie staje się konieczne. Na zagonach z agrowłókniną świetnie sprawdza się linia kroplująca rozłożona bezpośrednio na materiale.

Pod agrowłókniną system korzeniowy malin ma stabilniejsze warunki wilgotnościowe, co przyspiesza wejście roślin w owocowanie i wydłuża żywotność krzewów. W upalne dni korzenie nie przegrzewają się, bo materiał przepuszcza powietrze i częściowo rozprasza promieniowanie słoneczne. Dzięki temu nawet przy wysokich temperaturach, co potwierdzają doświadczenia z plantacji pokazowych, nie obserwuje się przegrzewania systemu korzeniowego.

Nawożenie i podlewanie malin na agrowłókninie

Jesienią po posadzeniu można zastosować nawóz jesienny bogaty w potas i fosfor, który poprawia zdrewnienie pędów i przygotowuje maliny do zimy. Tego typu mieszanki mają obniżoną zawartość azotu, więc nie pobudzają krzewów do miękkiego przyrostu późną jesienią. W kolejnych latach nawożenie uzupełniające warto wykonywać co 3–4 lata obornikiem lub corocznie mniejszymi dawkami nawozów mineralnych.

Przy nawożeniu posypowym na agrowłókninę istnieje jedno ważne ograniczenie. Należy unikać nawozów z dużą zawartością chloru i siarki rozsypywanych na materiał, bo mogą uszkadzać włókninę lub agrotkaninę. Lepszym wyjściem jest nawożenie przez linię kroplującą, czyli fertygacja, szczególnie na większych powierzchniach. W małym ogrodzie sprawdzi się też rozpuszczanie nawozów w konewce i podlewanie wzdłuż rzędów.

Nawozy bezchlorkowe i niskie dawki rozsiewane poza otworami sadzeniowymi pozwalają zasilać maliny, nie skracając trwałości agrowłókniny.

Cięcie i prowadzenie pędów

System cięcia zależy od typu maliny – letniej czy powtarzającej (jesiennej) – ale obecność agrowłókniny nie zmienia samych terminów. U malin jesiennych po zbiorach często tnie się wszystkie pędy przy ziemi, zostawiając jedynie fragmenty 5–10 cm. Taki zabieg ogranicza szkodniki żerujące wewnątrz pędów, jak przeziernik malinowiec, i porządkuje rzęd.

U malin letnich usuwa się po owocowaniu stare, zdrewniałe pędy, które już nie będą plonować, a zostawia się młode, dobrze wyrośnięte przyrosty. Na agrowłókninie łatwiej zachować porządek, bo chwasty nie zasłaniają podstawy krzewów, więc pędy do wycięcia są wyraźnie widoczne. W szpalerach dobrze sprawdza się prowadzenie 4–5 pędów z rośliny, tak jak robi się to na nowoczesnych plantacjach malin powtarzających.

Ochrona zdrowotna malin na agrowłókninie

Agrowłóknina sama w sobie zmniejsza ryzyko chorób owoców, bo pędy i jagody nie dotykają wilgotnej ziemi, a woda nie odbija się od błota na owoce. Mimo to maliny nadal są podatne na szarą pleśń i zamieranie pędów. Po zakończonych zbiorach i wycięciu starych pędów dobrze działa profilaktyczny oprysk środkami biologicznymi.

W uprawach amatorskich dużym uznaniem cieszy się preparat Polyversum WP, środek pochodzenia naturalnego, bezpieczny dla ludzi i owadów zapylających. Zależnie od zaleceń producenta stosuje się dawkę 2 g na 6 litrów wody na 100 m², opryskując dokładnie pędy i podłoże wokół roślin. Taki zabieg jesienią ogranicza rozwój patogenów grzybowych i wspiera zdrowe wejście roślin w spoczynek zimowy.

Jakie błędy przy sadzeniu malin na agrowłókninie zdarzają się najczęściej?

Sadzenie malin na agrowłókninie daje duży komfort pracy, ale kilka błędów potrafi mocno obniżyć efekt. Zbyt cienki materiał bez ochrony UV szybko się kruszy, pęka i przepuszcza chwasty, co prowadzi do frustracji już po 2 sezonach. Z kolei zbyt małe otwory pod sadzonki powodują, że młode pędy są przyduszane, a chwastów wyrastających tuż przy łodydze i tak nie da się wyrwać.

Często spotykaną pomyłką jest też zostawienie luźnych, nieobsypanych brzegów włókniny. Silny wiatr potrafi poderwać cały pas materiału, szczególnie przy szerokich matach łączonych w kilku pasach. W efekcie agrowłóknina się rwie, a rośliny odsłaniają korzenie. Problemem bywa również używanie ostrych nawozów chlorkowych rozsypywanych na materiał – takie zabiegi skracają jego żywotność nawet o połowę.

Żeby uniknąć tych kłopotów, dobrze jest trzymać się kilku prostych zasad przy zakładaniu i użytkowaniu agrowłókniny pod malinami:

• wybieraj czarną włókninę lub agrotkaninę z ochroną UV i gramaturą co najmniej 50–70 g/m²,
• obsypuj brzegi materiału pasem ziemi szerokości około 20 cm z każdej strony,
• wypalaj otwory (+) zamiast wycinać je nożem, by nie strzępić materiału,
• unikaj nawozów z chlorem i siarką rozsypywanych bezpośrednio na włókninę,
• planuj rozstaw roślin 40–60 cm w rzędzie i 1,5–2 m między rzędami,
• na dłuższych zagonach układaj linię kroplującą na powierzchni agrowłókniny.

Maliny posadzone na dobrze przygotowanym zagonie z agrowłókniny, przy starannie dobranym rozstawie i regularnym cięciu, odpłacają się długim, stabilnym plonowaniem. W wielu ogrodach taki zagon działa bez wymiany materiału nawet 7–8 sezonów, co przy ograniczonej ilości pracy przy chwastach staje się dużą oszczędnością czasu i energii.