Sezon na liczi – kiedy jest, jak wybierać i przechowywać

Stoisz przed skrzynką egzotycznych owoców i zastanawiasz się, kiedy właściwie jest sezon na liczi. Chcesz wiedzieć, jak wybrać najlepsze sztuki i jak je przechowywać, żeby nie zmarnować ani jednego owocu. Z tego tekstu dowiesz się, kiedy kupować liczi, po czym poznać świeże owoce i jak obchodzić się z nimi w domu.

Kiedy jest sezon na liczi w Polsce?

W Polsce sezon na liczi zaczyna się zwykle na przełomie października i listopada i trwa do końca kwietnia. Najwięcej owoców trafia na półki w styczniu, lutym i marcu, gdy zbiory w krajach o ciepłym klimacie są największe, a transport działa pełną parą. W tych miesiącach liczi jest nie tylko najsmaczniejsze, ale też najtańsze w porównaniu z początkiem sezonu.

Owoce, które widzisz zimą w marketach i warzywniakach, przyjeżdżają głównie z Chin, Tajlandii, Indii oraz z Madagaskaru. To właśnie Madagaskar jest jednym z najważniejszych dostawców liczi do Europy. Na wyspie sezon trwa od października do kwietnia, a drzewa owocują wtedy bardzo obficie. Gdy podaż rośnie w środku zimy, w Polsce łatwo kupić całe kilogramy owoców, nawet w mniejszych sklepach osiedlowych.

Ile kosztują liczi w sezonie?

Cena liczi mocno zależy od momentu sezonu i marży pośredników. Na początku, gdy owoce dopiero się pojawiają, kilogram może kosztować nawet 35–50 zł, a przy małej dostępności zdarzają się kwoty rzędu 80–90 zł. Nie wynika to z realnej ceny u producenta, ale głównie z narzutów po drodze między plantacją a półką sklepową.

W szczycie sezonu ceny spadają wyraźnie. W wielu polskich sklepach kilogram liczi kosztuje wtedy około 18–25 zł, a przy większych dostawach z Madagaskaru lub Azji nawet mniej. Zdarzały się lata, w których hurtowe opakowania 2 kg sprzedawano po 30–32 zł, czyli 15–16 zł za kilogram. To dobry moment, by kupić większą ilość i część owoców od razu zamrozić.

Liczi poza sezonem

Poza okresem październik–kwiecień świeże liczi pojawia się w sklepach sporadycznie. Jakość jest wtedy zwykle gorsza, owoce dłużej podróżują, a ceny rosną. Widać to zwłaszcza latem, kiedy tylko pojedyncze partie trafiają do dużych sieci, często z lekkimi przebarwieniami i mocniej wysuszoną skórką.

W tym czasie lepszym wyborem bywa liczi mrożone, suszone lub z puszki. Umożliwia to korzystanie z charakterystycznego smaku owocu przez cały rok, choć oczywiście świeże świeże liczi z zimowych dostaw pozostaje bezkonkurencyjne pod względem aromatu i konsystencji.

Najwięcej świeżych liczi najwyższej jakości trafia do polskich sklepów między styczniem a marcem, gdy sezon w krajach produkujących jest w pełni.

Jak wybierać świeże liczi?

Przy skrzynce z liczi liczy się wzrok i dotyk. Dojrzały owoc ma skórkę w odcieniu od jasnoczerwonego po różowy, w zależności od odmiany. Powierzchnia jest chropowata, ale sprężysta, bez pęknięć, wgnieceń i ciemnych plam. Skórka nie powinna być zupełnie twarda jak kamień, tylko lekko uginająca się pod palcami.

W odmianach takich jak ‘Mauritius’ czy ‘Kwai Mai Pink’ skórka jest wyraźnie czerwona, u ‘Haak Yip’ przybiera różowy ton, a u ‘No Mai Chee’ bywa żółtawa. Kolor nie zawsze świadczy o zepsuciu, ale głębokie zbrązowienie i matowa powierzchnia to znak, że liczi jest stare lub źle przechowywane. Warto wtedy szukać innych sztuk.

Skórka i miąższ

Dobre świeże liczi po obraniu ma biały, szklisty i bardzo soczysty miąższ. Powinien być jędrny, ale nie gumowaty. Jeśli w środku widzisz wyraźne zażółcenia, przesuszone fragmenty lub nieprzyjemny zapach, owoc nie nadaje się do jedzenia. Rdzeń przypomina mały kasztan, jest ciemnobrązowy i gładki.

Warto raz czy dwa obrać owoce już przy sklepie lub zaraz po powrocie do domu, żeby nauczyć się, jak wygląda naprawdę dobra partia. Z czasem zaczniesz oceniać jakość niemal wyłącznie po dotyku i odcieniu skórki. Pomoże w tym też wiedza, jak zachowuje się liczi po dłuższym przechowywaniu w chłodzie.

Czego unikać przy zakupie?

Przy wyborze liczi omijaj typowe cechy zepsutych owoców. Takie liczi trafią najczęściej do kosza, więc szkoda na nie pieniędzy:

• skórka mocno zbrązowiała albo z czarnymi plamami,
• pęknięcia i wycieki soku na powierzchni owocu,
• miąższ żółty, suchy lub oślizgły po obraniu,
• kwaśny, fermentujący zapach po zdjęciu skórki.

Jeśli owoce mają tylko lekko przygaszony kolor, ale skórka nadal jest sprężysta, można je wykorzystać na przykład do koktajli, sorbetów czy lodów. W deserach liczi z końcówki sezonu też dobrze się sprawdza.

Dojrzałe liczi ma biały, szklisty miąższ o słodko kwaśnym, delikatnie kwiatowym aromacie i sprężystą, nieuszkodzoną skórkę.

Jak przechowywać liczi?

Jak przechowywać liczi, żeby jak najdłużej pozostało jędrne i soczyste? Te owoce najlepiej czują się w chłodzie i lekkiej wilgoci. W temperaturze pokojowej bardzo szybko tracą jędrność, skórka matowieje, a miąższ zaczyna fermentować. Dlatego zaraz po zakupie warto przełożyć je do lodówki.

Liczi dobrze znosi kilka dni przechowywania, jeśli zapewnisz mu przewiew i brak bezpośredniego kontaktu z wodą. Nie myj owoców przed schowaniem do chłodziarki, bo wilgoć przyspiesza rozwój pleśni. Lepiej zrobić to dopiero tuż przed obraniem poszczególnych sztuk.

Przechowywanie w lodówce

W lodówce świeże liczi przeleży zwykle do tygodnia. Najlepiej umieścić owoce w pojemniku z otworami lub w papierowej torbie, która pozwoli im oddychać. Plastikowa, hermetycznie zamknięta puszka nie sprawdza się tu najlepiej, bo zbierająca się woda sprzyja gniciu.

Jeśli kupisz większą ilość liczi, warto posegregować owoce. Te najbardziej dojrzałe zjedz w pierwszej kolejności, a jędrniejsze odłóż na kolejne dni. Raz dziennie rzuć okiem na zawartość pojemnika, usuń sztuki z plamami lub pęknięciami, żeby nie psuły reszty partii.

Mrożenie i przetwory

Mrożenie to dobry sposób, gdy trafisz na atrakcyjną cenę i chcesz zachować smak liczi na dłużej. Możesz mrozić owoce w całości lub już obrane i wypestkowane. Druga opcja jest wygodniejsza przy późniejszym wykorzystaniu w deserach czy koktajlach.

Przed mrożeniem usuń uszkodzone sztuki i wybierz tylko te jędrne. Z takich owoców powstają też świetne przetwory, na przykład syropy, dżemy, sorbety oraz domowe lody z dodatkiem syropu różanego i śmietany. Puree z liczi dobrze łączy się z cytrusami, marakują i mlekiem kokosowym.

Liczi w puszce i suszone

Liczi w puszce, sprzedawane zwykle w syropie, możesz przechowywać w suchym, chłodnym miejscu nawet przez kilkanaście miesięcy. Po otwarciu przełóż owoce wraz z częścią syropu do szklanego lub plastikowego pojemnika i wstaw do lodówki. Najlepiej zjeść je w ciągu 2–3 dni, bo z czasem miękną i tracą strukturę.

Liczi suszone ma zupełnie inną konsystencję, ale za to długi okres przydatności. Trzymaj je w szczelnie zamkniętym słoiku z dala od światła. Sprawdzają się w mieszankach studenckich, musli, wypiekach i azjatyckich sosach na słodko kwaśno. To dobre uzupełnienie, gdy świeże owoce są poza sezonem.

Jakie wartości odżywcze ma liczi?

Liczi to nie tylko ciekawy smak, ale też konkretna dawka składników. W 100 g owocu znajduje się około 66 kcal, dlatego liczi kalorie nie są wysokie jak na owoc o tak słodkim smaku. Jednocześnie miąższ zawiera około 15 procent cukrów prostych, a także błonnik i wodę, które dają uczucie sytości.

Najczęściej podkreśla się bardzo wysoką zawartość witaminy C. Porcja 100 g może pokryć niemal całe dzienne zapotrzebowanie osoby dorosłej. W liczi znajdziesz też sporo potasu, a w mniejszych ilościach tiaminę, ryboflawinę, niacynę, witaminy B6, B12, E i K oraz minerały, takie jak wapń, żelazo, magnez, fosfor, sód i cynk.

Witamina C i antyoksydanty

Liczi wartości odżywcze to przede wszystkim witamina C i bogactwo polifenoli. Składniki te działają jako silne przeciwutleniacze, które neutralizują wolne rodniki tlenowe. Portal dietetycy.org.pl opisuje, że antyoksydanty przerywają reakcje rodnikowe i chronią związki czynne biologicznie w organizmie.

Regularne jedzenie liczi w rozsądnych ilościach może wspierać naturalną odporność i korzystnie wpływać na profil lipidowy. Polifenole pomagają obniżać frakcję LDL, czyli tzw. “zły cholesterol”, co zmniejsza ryzyko rozwoju miażdżycy. Potas wspiera z kolei stabilne ciśnienie krwi i pracę serca, dlatego liczi poleca się osobom zmagającym się z nadciśnieniem.

Liczi a cukrzyca

Choć liczi jest niskokaloryczne, jego wpływ na poziom glukozy jest bardziej złożony. Owoce mają średni indeks glikemiczny około 50, co oznacza, że podnoszą poziom cukru we krwi umiarkowanie szybko. Przy zawartości około 15 procent cukrów prostych trzeba zachować rozsądek w ich jedzeniu.

U osób z cukrzyca liczi nie powinno być codziennym owocem. Jeśli lekarz lub dietetyk wyrazi zgodę, pojedynczą porcję można czasem włączyć do posiłku, na przykład w połączeniu z jogurtem naturalnym i orzechami. Nie warto jednak jeść liczi na pusty żołądek ani w dużych ilościach, bo może to spowodować gwałtowny wzrost glikemii.

Liczi ma średni indeks glikemiczny, dlatego osoby z cukrzycą powinny sięgać po ten owoc rzadko i raczej w małych porcjach w ramach posiłku, a nie jako samodzielną przekąskę.

Jak wykorzystać liczi w kuchni?

Naturalna słodycz i kwiatowa nuta sprawiają, że liczi świetnie nadaje się zarówno do deserów, jak i dań wytrawnych. Miąższ dobrze łączy się z cytrusami, malinami, truskawkami, ale też z imbirem, chili i ziołami, na przykład miętą lub kolendrą. W kuchni azjatyckiej często trafia do sosów owocowych podawanych z mięsem i rybami.

Owoc liczi zalicza się botanicznie do orzechów, bo wszystkie warstwy owocni są zdrewniałe albo suche. W praktyce obierasz go jak zwykły owoc: nacinasz skórkę paznokciem lub nożykiem i zdejmujesz chropowatą skorupkę, a potem usuwasz pestkę. Pozostaje czysty, biały miąższ gotowy do jedzenia lub dalszej obróbki.

Desery i napoje

W deserach liczi daje przyjemne orzeźwienie i lekko różany aromat. Dobrze sprawdza się w prostych połączeniach z lodami waniliowymi, sorbetem cytrynowym albo bitą śmietaną. W wielu domach zimą robi się lody z liczi i syropem różanym, mieszając zmiksowany miąższ z żółtkami, cukrem i ubitą śmietaną.

Jeśli lubisz eksperymenty, spróbuj dodać liczi do napojów na bazie wody mineralnej, herbaty jaśminowej lub zielonej. Z owoców można przygotować też smoothie. Świetnie komponują się wtedy z mango, ananasem, bananem i mlekiem kokosowym. Dzięki wysokiej zawartości witaminy C taki koktajl będzie nie tylko smaczny, ale też bardzo wartościowy pod względem składu.

Sałatki i dania wytrawne

Liczi pasuje również do lekkich sałatek. W połączeniu z rukolą, ogórkiem, grillowanym kurczakiem i prażonym sezamem daje ciekawy kontrast smaków. W wersji bardziej egzotycznej można je łączyć z krewetkami, sosem sojowym i świeżą kolendrą. Słodko kwaśna nuta dobrze łagodzi ostrość papryczki chili.

Owoce liczi możesz dodawać także do dań stir fry, sosów na bazie mleka kokosowego oraz potraw z ryżem jaśminowym. Wystarczy wrzucić je pod koniec gotowania, żeby zachowały jędrność. W domowej spiżarni sprawdzą się też nalewki, syropy i dżemy z dodatkiem liczi, które łączą smak tego owocu z różą lub cytrusami.

Jeśli szukasz prostych zastosowań na co dzień, liczi warto dodać do takich dań:

• sałatka owocowa z cytrusami, kiwi i bananem,
• owsianka na mleku roślinnym z dodatkiem świeżych lub mrożonych owoców,
• twaróg lub jogurt naturalny z liczi, orzechami i miodem,
• domowe lody lub sorbet z mieszanki liczi, malin i soku z limonki.

Dzięki niskiej kaloryczności i wysokiej zawartości witaminy C liczi dobrze pasuje do codziennego jadłospisu jako lekka przekąska, zwłaszcza w środku zimy, gdy wybór świeżych owoców sezonowych jest ograniczony.